Het eerste grote gesprek met kroonprinses Elisabeth: “Ik ben blij dat ik weet wat ik de rest van mijn leven ga doen”
Kroonprinses Elisabeth (24) studeert vandaag af aan Harvard. Het begin van een nieuw bestaan met een duidelijke lotsbestemming. Op dit kruispunt in haar leven geeft ze ons haar allereerste grote interview. Ze spreekt over haar leven in de VS, de kansen en opofferingen als kroonprinses, de band met haar familie en haar toekomst als troonopvolger. Maar eerst neemt ze een sabbatjaar, kondigt ze aan. “De oceaan oversteken? Dat behoort op dit moment niet tot mijn plannen, nee.”
Een openbare studeerplek op de universiteit van Harvard. Studenten zitten in opperste concentratie achter hun laptops of met hun neus in de boeken. Niemand kijkt op wanneer een jonge vrouw binnenwandelt. Ze oogt ook gewoontjes. Klassiek gekleed: een grijze cardigan op een jeans en zwarte mocassins. De haren los. Neutrale make-up.
Haar ongedwongen styling en de informele setting zijn illustratief voor wie ze hier kon zijn: simpelweg Elisabeth van Saksen-Coburg, een van de 30.000 studenten aan deze topuniversiteit. Aan Harvard, een kweekvijver van toekomstige staatshoofden, zakenmensen en Nobelprijswinnaars, zijn ze niet onder de indruk van status. Ook niet als je voorbestemd bent om ooit koningin te worden.
“Ik heb geprobeerd hier een zo normaal mogelijk studentenleven te leiden en ik heb daar volop van geprofiteerd”, vertelt Elisabeth aan het begin van haar eerste grote interview. “Ik woonde in een appartement met vrienden. Ik sportte ook veel. Ik heb veel vrienden die erg sportief zijn, dus zij moedigden mij daarin aan. Massachusetts staat bekend als de ‘running state’, dé staat waar men hardloopt. Dus dat deed ik ook. Ik nam deel aan de halve marathon van Cambridge (de stad waar Harvard ligt, red.). En samen met een paar vrienden ging ik naar New York om daar de marathon te lopen. Wat een ongelooflijke ervaring, want er hing een geweldige sfeer op straat. Het is zo typisch Amerikaans om mensen aan te moedigen.”
Voelde u zich vrij hier?
“Ik heb ervan genoten om niet altijd herkend te worden op straat. Het bracht meer spontaniteit in mijn leven.”
Dat zou niet gelukt zijn als u in België had gestudeerd?
“Dat zou toch anders geweest zijn, denk ik.”
Aan Harvard was u Elisabeth, terwijl u aan een universiteit in België zou worden bekeken als de troonopvolger?
“Mijn bedoeling was om hier gewoon Elisabeth te kunnen zijn. Daarom waren dit zulke belangrijke jaren voor mij. Ik denk dat iedereen hier wel wist wie ik was, maar ik kon een studente zijn zoals de rest. Zelfs als mensen het wisten, keken ze er niet raar van op. Ik zat ook maar gewoon bij hen in de les.”
Uw vader studeerde ook in de Verenigde Staten, aan Stanford in Californië. Hij beschreef zijn tijd aan de universiteit van Stanford als “twee van de beste jaren van zijn leven”. De meest vrije ook, omdat hij geen prins was, maar gewoon Filip, de student. Hij sloot levenslange vriendschappen en reisde veel.
“Wanneer het kon, reisde ik veel door de Verenigde Staten om een andere realiteit te zien dan die van Cambridge. Want Cambridge blijft natuurlijk een microkosmos. Ik trok naar het westen, het zuiden, de omliggende staten en het midden. En ik hoop vrienden voor het leven te hebben gemaakt. Om hen te blijven zien moet ik wel meer reizen, of zij moeten naar België komen. Want ik zat hier met veel verschillende nationaliteiten: uit Amerika, Latijns-Amerika, Afrika, het Midden-Oosten, Azië, Australië...”
Hoe ziet u zichzelf als student? Oud-leerkrachten en -professoren vertelden mij dat u een harde werker bent. Intelligent en gedisciplineerd. Ze benadrukten ook uw perfectionisme.
“Dat perfectionisme klopt ergens wel. Het is een karaktertrek met goede kanten, maar ook slechte. Het is vermoeiend om altijd die perfectie na te streven. Maar dat zit nu eenmaal in mijn aard. Ik vind dat ik het geluk had om aan Oxford en hier te kunnen studeren, dus ik was het aan mezelf verplicht om het maximale uit die ervaring te halen. Ik heb hard gewerkt. Maar ik was niet altijd de perfecte of meest gedisciplineerde student. Ik had ook een leven buiten de universiteit: uitgaan met vrienden, leuke dingen met hen doen... Ik zat niet enkel in de bibliotheek te studeren.”
Sloeg u weleens een les over?
“Op dat vlak was ik respectvol en legde ik de lat hoog.”
Wat is uw mooiste herinnering aan Harvard?
“Er zijn er zoveel! Vanuit academisch perspectief: ik was onderwijsassistent van een professor die een cursus over Azië gaf. Ik hielp hem met kleine taakjes. Het gaf me een andere kijk op het universitaire leven. Heel interessant. En persoonlijk: mijn zus (prinses Eléonore, red.) kwam me bezoeken en we hadden echt een fijne tijd samen. Ik kon haar mijn studentenstad laten zien.”
Over Eléonore gesproken. Ik herinner me het beeld van hoe ze u in de armen vloog bij de diploma-uitreiking in Oxford, twee jaar geleden.
“We komen goed overeen, we hebben een sterke band.”
Tussen de regering van president Donald Trump en Harvard zijn er grote spanningen. Ervoer u een bijzondere sfeer?
“Dat is een lastige vraag, dat begrijpt u wel, want er loopt nog een juridische procedure. Wat ik kan zeggen: het was een zeer onzekere situatie voor ons (Trump dreigde de visa van 7.000 buitenlandse studenten in te trekken, red.). Behoorlijk stresserend voor de studenten. De universiteit stelde ons altijd gerust en hielp oplossingen te zoeken. Gelukkig keerde de rust terug.”
Bespraken de professoren dat met jullie?
“We hadden het er af en toe weleens over, op informele wijze.”
De internationale elite studeert aan Harvard. Hebben zij uw blik op de wereld veranderd?
“Ik leerde natuurlijk veel, wat mijn wereldbeeld automatisch verruimde. De Verenigde Staten zijn een van de machtscentra van de wereld. De wereld en Europa door de ogen van de Amerikanen bekijken, deed me nadenken. Ook op menselijk vlak leerde ik veel. Omringd zijn door mensen die heel slim zijn en hard werken, dat houdt me nederig. Het is inspirerend.”
Wat leerde u aan Harvard over machtsverhoudingen? Velen zien de wereld veranderen in slechte zin, er zijn meer dictaturen. Wordt u daar als toekomstig staatshoofd niet moedeloos van?
“Er heerst momenteel veel onzekerheid in de wereld. Dat ondervond ik hier aan den lijve. Maar ik probeer echt optimistisch te blijven, want dat zit in mijn karakter, en om niet moedeloos te worden. En dat wil ik meenemen in mijn toekomstige rol. We hadden een vak ‘applied history’ (toegepaste geschiedenis, red.). Hoe kunnen ‘policy makers’ (beleidsmakers, red.) lessen uit het verleden trekken en die als ‘tools’ (hulpmiddelen, red.) gebruiken in hun beleid? Sorry dat ik half Engels praat. (lacht)”
U zat hier wel op een scharniermoment in de wereldgeschiedenis.
“Inderdaad. Het was interessant om daarover te spreken met studenten uit alle windrichtingen en hun diversiteit aan inzichten mee te krijgen. Dat verruimde mijn blik.”
U bent nu afgestudeerd. Wat zijn uw toekomstplannen?
“Mijn studententijd was heel intens, ik heb me er volledig in gestort. Ik ga nu proberen om even afstand te nemen en me op een andere manier te ontplooien. Misschien neem ik een jaar of langer de tijd om daarover na te denken. Want ik vind het belangrijk om een solide basis te leggen en niets te overhaasten. Ik ga het stap voor stap doen. En dan begin ik eraan wanneer het moment daar is.”
Dus u gaat nog niet direct aan de slag als actieve troonopvolger. Gaat u nog voortstuderen?
“Ik denk dat ik na mijn lange academische carrière een andere weg insla.”
Gaat u reizen?
“Ik moet mijn diploma nog in ontvangst nemen. Daarna heb ik even tijd nodig om alles op een rijtje te zetten. Alles moet nog geregeld worden.”
Er staat in een krant dat u van plan zou zijn om de Atlantische Oceaan over te steken op een zeilboot…
“Dat heb ik vernomen, ja. Ik zou het geweldig vinden, maar dat behoort op dit moment niet tot mijn plannen, nee. Ik moet nog bepalen wat ik precies ga doen. Eerst mijn diploma ophalen. (lacht)”
Gaat u dan stages lopen of vrijwilligerswerk doen?
“Dat is moeilijk te zeggen, want ik weet het nog niet exact.”
Weet u wanneer u uw rol als actieve kroonprinses gaat opnemen, met een eigen hofhouding en een dotatie? Wilt u dat al snel, of toch niet?
“Dat weet ik nog niet precies. Maar morgen zal er op dat vlak niets veranderen. Te gepasten tijde zal ik daarover communiceren.”
In de toekomst gaat u de Belgische handelsmissies leiden, wat tot het takenpakket van een troonopvolger behoort. In afwachting daarvan blijft de koningin dat ad interim doen?
“Er zijn voorlopig geen grote veranderingen op dat vlak.”
Uit enquêtes blijkt dat Belgen ondanks uw jonge leeftijd al een groot vertrouwen in u hebben.
“Dat is natuurlijk fijn om te horen, en ik ben daar dankbaar voor. Maar het legt ook een beetje extra druk op me, omdat er hoge verwachtingen worden gecreëerd. Dat ervaar ik wel.”
Een deel van die verwachtingen heeft ermee te maken dat u de eerste vrouw op de troon wordt.
“Het wordt inderdaad de eerste keer, en vanuit dat perspectief is het historisch. Maar mijn geslacht is niet het enige wat mij definieert. Het wil wel zeggen dat ik geen voorbeeld van een regerende koningin in België heb om me aan te spiegelen. Dus dat wordt wel een uitdaging. Maar internationaal ben ik niet de enige nu. In mijn generatie zijn er meerdere vrouwen... In andere monarchieën zie je een gelijkaardige beweging.”
U bedoelt dat er veel jonge vrouwen klaarstaan om vroeg of laat koningin te worden in hun land: Amalia van Nederland, Leonor van Spanje, Ingrid Alexandra van Noorwegen...
“Exact. We zitten allemaal in dezelfde situatie. Het is een horde die we samen zullen nemen.”
Kroonprinses Amalia heeft zelfs al verklapt dat jullie samen een WhatsAppgroepje hebben.
“We kennen elkaar al lang en ontmoeten elkaar af en toe op bepaalde evenementen.”
Boston staat bekend als een bastion van de Democraten. Bent u een feministe geworden door hier te studeren?
“Zoals gezegd: het zal de eerste keer zijn dat er een vrouw op de troon komt in België. Daar denk ik wel over na. Maar opnieuw: mijn vrouw-zijn is niet het enige dat me definieert. Ik ben een mens, en zo zal ik mijn rol vervullen in de samenleving.”
Maar zou u zich omschrijven als een feministe?
“Ik vind het moeilijk om dat label op mezelf te kleven. Ik geloof sterk in gelijke kansen voor mannen en vrouwen. Op dat vlak kan er nog veel gedaan worden.”
De voorbije acht jaar heeft u zeven jaar in het buitenland gestudeerd: u zat in het middelbaar op een kostschool in Wales, en deed hogere studies in Engeland en tot nu in de Verenigde Staten. Wakkeren zulke buitenlandse ervaringen uw Belgisch gevoel aan?
“Je voelt je meer Belg als je in het buitenland bent. Dat is zeker het geval voor mij. Vooral in de Verenigde Staten realiseerde ik me dat Belg-zijn ook betekent Europees-zijn, en dat wij, Europeanen veel gemeen hebben. Belgen zijn open en flexibel van geest. Amerikanen kennen ons land onvoldoende. Maar wie het kent, heeft een positieve indruk.”
Waar associëren ze België mee?
“In deze politieke omgeving: met Europese instellingen en de NAVO in Brussel. En dan natuurlijk de clichés: bier, frieten, chocolade, wafels...”
En wat denken Amerikanen van de monarchie als instituut?
“Een koningshuis staat heel ver af van de Amerikaanse realiteit en hun dagelijks leven. Ze kennen het niet zo goed en begrijpen het daardoor ook niet echt. Dus ja, ik heb er zeker vragen over gekregen. Dat was in mijn geval natuurlijk een beetje gek, maar het hoorde erbij.”
Welke vragen stelden ze dan?
“Er schiet me niet direct eentje te binnen. Ik moest er soms echt even voor gaan zitten om hen de basisprincipes en de werking van een monarchie uit te leggen, want het is een compleet ander systeem dan hier.”
Binnenkort bent u weer in België. Waar kijkt u het meeste naar uit?
“Een leuke zomerdag in Brussel. Wandelen door de stad. De voorbije jaren waren heel intensief.”
Wat heeft u in die zeven jaar in het buitenland gemist aan België?
“Natuurlijk mijn familie en vrienden, en de dynamiek die ik met mijn broers en zus heb. Maar ook het gevoel van thuiskomen. Ik heb ontdekt dat ik me enkel in België écht thuis voel — juist daardoor kon ik zo ver van huis gaan studeren. Belgen hebben toch een zekere spontaniteit, warmte en vriendelijkheid. En die typisch Belgische humor, dat is moeilijk om uit te leggen. En dan zijn er nog de kleine dingen, zoals de chocolade. Echt waar. Heb je al eens Amerikaanse of Engelse chocolade geproefd? Dat is toch echt niet hetzelfde als de Belgische.”
Anderen kunnen in het buitenland gaan wonen, of er op zijn minst over dromen. Uw toekomst als troonopvolger en latere koningin ligt onherroepelijk in België. Is dat een beperking?
“Ik zie dat niet als een beperking. Ik ben eigenlijk vrij blij om te weten wat ik de rest van mijn leven ga doen. Veel mensen leven in onzekerheid, ze weten niet waar ze naartoe gaan. Het is ergens mooi om te weten: dit is mijn pad, het leidt daar naartoe. Ik geef mezelf nu de tijd om te reizen en andere dingen te doen. Dat geeft me de mentale vrijheid, omdat ik weet dat ik uiteindelijk terugkeer naar de plek waar ik ben opgegroeid en waar ik vandaan kom.”
Welke opofferingen heeft u in uw leven al moeten brengen als kroonprinses?
“Ik had natuurlijk niet de meest normale jeugd en misschien minder vrijheid dan een normaal persoon. Maar aan de andere kant heb ik er al veel kansen door gekregen. Zo bekijk ik het.”
Heeft u het gevoel dat u iets gemist heeft in uw jeugd?
“Nee, omdat ik altijd heb geweten dat het zo zou zijn. Als je ergens mee geboren bent, voelt dat anders dan wanneer het je later in het leven overkomt. Ik heb van nature een zeker verantwoordelijkheidsgevoel. Ik denk dat dat mij heeft gevormd tot wie ik ben en hoe ik naar de wereld kijk.”
Ontmoette u mensen of maakte u zaken mee die leeftijdsgenoten nooit zullen ervaren?
“Natuurlijk krijg ik de kans om bepaalde mensen te ontmoeten en van hen te leren. Eerder dit jaar was ik bijvoorbeeld op een receptie met vertegenwoordigers van de NAVO en de Europese Unie. Het was erg interessant om daar de gesprekken te volgen. En mijn ontmoeting met Barack Obama, toen hij op bezoek was bij mijn vader, was ook gedenkwaardig.”
Welke levensles kreeg u van uw ouders mee?
“Wees bescheiden en werk hard.”
Gaven ze die waarden en normen ook mee aan uw broers, de prinsen Gabriël en Emmanuel, en uw zus, prinses Eléonore?
“We zijn echt sámen opgevoed. Comme une fratrie. Als broers en zussen. We kregen geen individuele adviezen. We zijn met ons vieren heel hecht, dus ik kan niet wachten om hen weer te zien. Naarmate we ouder worden gaat ieder toch een beetje zijn eigen weg, met een eigen agenda. Dat maakt het nu extra speciaal elke keer als we allemaal samen zijn.”
Heeft u met uw vader al de troonswisseling besproken?
“Ik studeer deze week af. Dié vraag is nog niet aan de orde geweest.”
U heeft het met de koning toch al over de latere machtsoverdracht gehad?
“Alles op zijn tijd. Ik vind dat hij het geweldig doet, en ik ben erg tevreden met mijn rol. Voilà, het onderwerp staat helemaal nog niet op de agenda.”
Is de buitenwereld daar meer mee bezig dan uzelf?
“Ik denk dat er voor alles het juiste moment is. Dat moment zal wel nog komen. En hij (koning Filip, red.) zal aangeven wanneer het het juiste moment zal zijn.”
Geen opmerkingen:
Een reactie posten